Po co się męczyć z tymi negatywami?
23 lutego 2026
23 lutego 2026
Mam takiego kolegę z czasów, kiedy pracowałem jako fotoreporter. Michał jest ode mnie starszy i pracuje w tej branży naprawdę długo. W tej robocie połowa to czekanie, więc stojąc i marznąc gadaliśmy o tematach zawodowych. Usłyszałem wtedy od niego zdanie: “gdyby stało się coś takiego, że trzeba by było znowu robić zdjęcia na taśmie, to bym chyba wolał rowy kopać”.
Jakoś to siedzi we mnie i często sobie o tym myślę. Bo właściwie dlaczego tak się uparłem przy fotografii analogowej? Jest to zajęcie kosztowne i kłopotliwe, o niepewnym rezultacie i zwiększonym ryzyku przypadkowego zniszczenia efektów żmudnej nieraz pracy. Więc po co się tak męczyć?
Jakąś część odpowiedzi na to pytanie można zawrzeć w sformułowaniu “kwestie techniczne”. Bardzo lubię analogowe aparaty, bardzo lubię głośne “klak” migawki mojej Mamiyi, bardzo lubię ten delikatny opór stawiany przez zwinięty film podczas przewijania. Fotografia analogowa to dla mnie doświadczenie zmysłowe, i autentycznie wyjmując film z tej szeleszczącej, kolorowej folijki jaram się jak dzieciak odwijający cukierka. Takie tam drobne życiowe przyjemności.
Ale fotografowanie na filmie niesie też poważniejsze konsekwencje. Na przykład wymusza bardzo głęboki namysł nad kadrem. Na jednej rolce filmu typu 120 mieści się ledwie 15 klatek (format 4,5 x 6 cm) i trzeba naprawdę porządnie przemyśleć każde naciśnięcie migawki, bo te filmy są cholernie drogie. Do tego efekt zobaczysz najwcześniej za kilka dni, kiedy już nie będzie można nic powtórzyć - choćby dlatego że trzeba sporo czasu i wysiłku żeby wleźć w niektóre puszczańskie lokalizacje.
Zanim naświetlę negatyw muszę dokładnie wiedzieć jak będzie wyglądało zdjęcie. Świadomość kadru to w ogóle konieczność w fotografii, ale w analogowej to sprawa wręcz gardłowa.
Myślę sobie, że to trochę jak w “Imperium kontratakuje”, kiedy mistrz Yoda mówił “Rób albo nie rób. Nie ma próbowania”. Nie mogę zrobić zdjęcia na próbę, bo po pierwsze mam tylko kilkanaście klatek do dyspozycji, a po drugie nie mam jak sprawdzić od razu rezultatu.
Muszę powiedzieć, że bardzo lubię ten rodzaj skupienia, to uważne wpatrywanie się w wizjer aparatu przed wyzwoleniem migawki, w pewnym sensie zatopienie świadomości w utrwalanym właśnie obrazie.
Jest też trzeci czynnik - i chyba jest on dla mnie najważniejszy. Naświetlony negatyw to dowód, że fotografowana scena czy przedmiot, albo osoba - istniała naprawdę. Może jestem zbyt podejrzliwy, ale w chwili w której to piszę każdy obraz cyfrowy z założenia traktuję jak wygenerowany przez AI, dopóki nie okaże się że jest inaczej.
Puszcza którą fotografuję jest prawdziwa - i mam negatywy które to potwierdzają. Może to zbytek ostrożności, ale przynajmniej mój wewnętrzny dokumentalista (nieco neurotyczny typ, powiedzmy to sobie szczerze) jest usatysfakcjonowany.
Znajduję coś kojącego w fakcie, że z tych godzin spędzonych w jakichś krzakach albo w błocie zostaje coś namacalnego, jakaś prawdziwa rzecz której mogę dotknąć i która swoim istnieniem będzie świadczyć o tym co rzeczywiście było. Taki jest moim zdaniem najgłębszy sens fotografii dokumentalnej.